Kandydat na biegłego: Materialne prawo podatkowe

1.1 Obowiązek podatkowy a zobowiązanie podatkowe

· Obowiązek podatkowy (Art. 4 Ordynacji podatkowej¹) – nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w prawie podatkowym

· Zobowiązanie podatkowe (Art. 5 Ordynacji podatkowej¹) – zobowiązanie wynikające z obowiązku zapłacenia podatku w wysokości i terminie określonym przez przepisy prawa podatkowego.

1.2 Powstanie i wygasanie zobowiązań podatkowych

· Powstanie zobowiązania (Art. 21 Ordynacji podatkowej¹) - z dniem zaistnienia zdarzenia lub doręczenia decyzji.

· Wygaśnięcie zobowiązania (Art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej¹) następuje w całości lub w części wskutek:

* Zapłaty

* Pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta

* Potrącenia

* Zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku

* Zaniechania poboru

* Przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych

* Przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym

* Umorzenia zaległości

* Przedawnienia

* Zwolnienia

* Nabycia spadku w całości przez Skarb Państwa albo jednostkę samorządu terytorialnego stwierdzonego przez prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku – ze skutkiem na dzień otwarcia spadku

· Zobowiązanie płatnika lub inkasenta wygasa (Art. 59 § 2 Ordynacji podatkowej¹) w całości lub w części wskutek:

* Wpłaty

* Zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku

* Umorzenia

* Przejęcia własności nieruchomości lub przejęcia prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym

* Przedawnienia

* Zwolnienia z obowiązku zapłaty

· Wygaśnięcie wskutek przeniesienia własności lub praw majątkowych (Art. 66 Ordynacji podatkowej¹) – na rzecz Skarbu Państwa lub gminy, powiatu lub województwa

1.3 Zaległość podatkowa

· Zaległość podatkowa (Art. 51 Ordynacji podatkowej¹) – podatek niezapłacony w terminie płatności, niezapłacona w terminie zaliczka na podatek, również należność z tytułu podatków, zaliczek na podatki oraz rat podatków niewpłaconych w terminie

· Odpowiedzialność osób trzecich (Art. 107 Ordynacji podatkowej¹) – za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem. Decyzję (Art. 108 Ordynacji podatkowej¹) orzeka organ podatkowy

· Odpowiedzialność rozwiedzionego małżonka (Art. 107 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej w części przypadającego mu udziału w majątku wspólnym

· Odpowiedzialność członka rodziny (Art. 111 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem z podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą za zaległości podatkowe wynikające z tej działalności i powstałe w okresie, w którym stale współdziałał z podatnikiem w jej wykonywaniu, osiągając korzyści z prowadzonej przez niego działalności. Za członków rodziny uważa się: zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, małżonków zstępnych, osobę pozostającą w stosunku przysposobienia oraz pozostającą z podatnikiem w faktycznym pożyciu, oraz małżonkowie o ograniczonej lub wyłączonej wspólnocie majątkowej

· Odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa (Art. 112 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o tych zaległościach

· Odpowiedzialność spółki kapitałowej (Art. 112b Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za powstałe od dnia przekształcenia zaległości podatkowe przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą

· Odpowiedzialność spółki bez osobowości prawnej (Art. 112c Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za powstałe do dnia wniesienia przedsiębiorstwa zaległości podatkowe związane z wniesionym przedsiębiorstwem

· Odpowiedzialność firmującego (Art. 113 Ordynacji podatkowej¹) – Jeżeli w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej lub rzeczywistych rozmiarów tej działalności posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zaległości powstałe podczas prowadzenia tej działalności.

· Odpowiedzialność właściciela rzeczy używanej do prowadzenia działalności gospodarczej (Art. 114 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada jeżeli dana rzecz lub prawo są związane z działalnością gospodarczą lub służą do jej prowadzenia

· Odpowiedzialność dzierżawcy lub użytkownika nieruchomości (Art. 114a Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązania podatkowego wynikającego z opodatkowania nieruchomości, powstałych podczas trwania dzierżawy lub użytkowania

· Odpowiedzialność wspólnika (Art. 115 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki

· Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych (Art. 116 Ordynacji podatkowej¹) – całym swoim majątkiem solidarnie za zaległości podatkowe spółki

· Odpowiedzialność członków zarządu innych osób prawnych (Art. 116a Ordynacji podatkowej¹) – całym swoim majątkiem solidarnie za zaległości podatkowe innych osób prawnych

· Odpowiedzialność likwidatorów spółki (Art. 116b Ordynacji podatkowej¹) – odpowiadają za zaległości powstałe w czasie likwidacji

· Odpowiedzialność w przypadku podziału osoby prawnej (Art. 117 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiadają za zaległości podatkowe osoby prawnej dzielonej

· Odpowiedzialność gwaranta lub poręczyciela (Art. 117a Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązanie wynikające z decyzji, która jest przedmiotem zabezpieczenia, wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego

· Odpowiedzialność podatku VAT³ na rzecz którego dokonano dostawy towarów (Art. 117b Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe podmiotu dokonującego na jego rzecz dostawy towarów

· Odpowiedzialność pełnomocnika podatnika VAT³ (Art. 117c Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe podatnika powstałe z tytułu czynności wykonanych w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT³ czynnego

· Odpowiedzialność zarządcy sukcesyjnego oraz zarządcy faktycznego (Art. 117d Ordynacji podatkowej¹) – całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe związane z działalnością przedsiębiorstwa w spadku

1.4 Nadpłata podatku

· Nadpłata (Art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej¹) to kwota:

* nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku,

* podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej,

* zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta jeżeli w decyzji określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej,

* zobowiązani zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej Lu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej

* kwota (Art. 72 § 1a Ordynacji podatkowej¹) stanowiąca różnicę wykazaną w zeznaniu lub wynikającą z decyzji (dotyczy PIT⁴)

* kwota (Art. 72 § 1b Ordynacji podatkowej¹) przysługująca podatnikowi wykazaną w zeznaniu lub wynikającą z decyzji (dotyczy PIT⁴ oraz CIT⁵)

* to (Art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej¹): część wpłaty, która została naliczona na poczet odsetek za zwłokę jeżeli wpłata ta dotyczyła zaległości podatkowej; Nienależnie zapłacone zaległości, odsetki za zwłokę, opłatę prolongacyjną

· Nadpłata powstaje (Art. 73 Ordynacji podatkowej¹) z dniem:

* Zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej

* Pobrania przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej

* Zapłaty przez płatnika lub inkasenta należności wynikającej z decyzji, jeżeli należność ta została określona nienależnie lub w wysokości większej od należnej

* Wpłacenia przez płatnika lub inkasenta podatku w wysokości większej od wysokości pobranego podatku

* Zapłaty przez osobę trzecią lub spadkobiercę należności wynikającej z decyzji o odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy, jeżeli należność ta została określona nienależnie lub w wysokości większej od należnej

* Złożenia zeznania rocznego

* Złożenia deklaracji podatku akcyzowego

* Złożenia deklaracji o wpłatach z zysku za rok obrotowy

1.5 Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych

· Ulgi podatkowe (Art. 3 ust. 6 Ordynacji podatkowej¹) – zwolnienia, odliczenia, obniżki albo zmniejszenia które na podstawie przepisów obniżają podatek

1.6 Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe

· Odpowiedzialność podatnika (Art. 26 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki

· Odpowiedzialność podatnika pozostającego w związku małżeńskim (Art. 29 Ordynacji podatkowej¹) – obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka

· Odpowiedzialność płatnika (Art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony całym swoim majątkiem

· Odpowiedzialność inkasenta (Art. 30 § 2 Ordynacji podatkowej¹) – odpowiada za podatek pobrany a niewpłacony

1.7 Zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych

· Zabezpieczenie (Art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej¹) – Jeśli zachodzi uzasadniona obawa, szczególnie w przypadku gdy podatnik trwale nie uiszcza podatku, można przed terminem płatności zabezpieczyć ją na majątku podatnika, lub majątku wspólnym w przypadku małżeństwa

· Wartość zabezpieczenia (Art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej¹) – Organ podatkowy określa w decyzji wartość na podstawie posiadanych danych: przybliżoną kwotę zobowiązania oraz kwotę odsetek za zwłokę

· Forma zabezpieczenia (Art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej¹):

* Gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa

* Poręczenie banku

* Weksel z poręczeniem wekslowym banku

* Czek potwierdzony przez krajowy bank wystawcy czeku

* Zastaw rejestrowy na prawach z papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub NBP – według ich wartości nominalnej

* Uznanie kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego

* Pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub SKOK, do wyłącznego dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku lokaty terminowej

1.8 Deklaracje i informacje podatkowe, rachunki

· Deklaracja (Art. 3 ust. 5 Ordynacji podatkowej¹) to zeznanie, wykazy, zestawienia oraz informacje do których składania obowiązani są na podstawie prawa podatkowego podatnicy, płatnicy i inkasenci

· Deklaracja elektroniczna (Art. 3a Ordynacji podatkowej¹) – o ile przepisy nie stanowią inaczej deklaracja może być składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

· Deklaracja elektroniczna zawiera (Art. 3b Ordynacji podatkowej¹): dane w ustalonym formacie elektronicznym, zawarte we wzorze deklaracji określonym w odrębnych przepisach; jeden podpis elektroniczny

· Korekta deklaracji (Art. 81 Ordynacji podatkowej¹) – podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację

· Obowiązek sporządzenia i przekazania informacji podatkowej (Art. 82 Ordynacji podatkowej¹):

* Na żądanie organu – o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych albo z prawa pracy

* Bez wezwania organu – o umowach zawartych z nierezydentami

· Rachunek (Art. 87 Ordynacji podatkowej¹) potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie sprzedaży należy wystawić na żądanie kupującego jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, w terminie 7 dni o dnia zgłoszenia żądania. Obowiązek mija jeśli żądanie zostało zgłoszone po upływie 3 miesięcy od dnia wydania towaru lub wykonania usługi

1.9 Przedawnienie

· Zobowiązanie nie powstaje (Art. 68 Ordynacji podatkowej¹):

* Jeśli decyzja została doręczona po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego

* Jeśli podatnik nie złożył deklaracji w terminie, lub nie ujawnił wszystkich niezbędnych danych to zobowiązanie nie powstaje jeśli decyzja została doręczona po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego

* Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie powstaje jeśli decyzja zostanie doręczona po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego

* Zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych nie powstaje jeśli decyzja została doręczona po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego

· Zobowiązanie podatkowe przedawnia się (Art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej¹): z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku

· Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu (Art. 70 § 2 Ordynacji podatkowej¹):

* Od dnia wydania decyzji do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej

* Od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu płatności podatku, wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, do dnia upływu przedłużonego terminu