Ekonomia

Tematy, które wchodzą w to zagadnienie są oddzielną książką, taką o ponad tysiącu słów. Aby w pełni to zrozumieć człowiek powinien mieć w małym palcu mikroekonomię, makroekonomię, statystykę opisową, znać podstawy tego jak funkcjonuje rynek oraz niezbędne minimum znajomości prawa, by wiedzieć, że ono istnieje.

Większość z tych pojęć są to zagadnienia olbrzymie, gdzie każdy ekonomista tworzył własne definicje, podziały i teorię. Postaram się tutaj spisać tę wiedzę najbardziej podstawową, jednak nie mogę mieć pewności, że autorowi zagadnień chodziło o ten konkretny punkt widzenia, który tutaj opiszę.

W temacie może być wiele braków, czy niedociągnięć, więc z radością przyjmę krytykę, że powinnam coś rozbudować, opisać bardziej szczegółowo, lub bardziej po ludzku. 

1. Narzędzia analizy ekonomicznej

  a) Dane ekonomiczne, szeregi czasowe danych, dane przekrojowe

      - Dane ekonomiczne - fakty opisujące zachowania podmiotów gospodarczych

      - szeregi czasowe danych - pokazuje jak dana wielkość zmienia się w czasie poprzez pokazanie kolejnych wartości przyjmowanych przez daną zmienną w różnych momentach

      - dane przekrojowe - pokazują jakie wartości przyjmuje ich analizowana zmienna u poszczególnych osób lub tez ich grup w określonym momencie

  b) Wskaźniki i ich wykorzystanie

      - Wskaźnik - wyraża względną wartość danej zmiennej, odniesioną do jej wartości w okresie podstawowym

      - Wykorzystanie wskaźników - umożliwia porównywanie danych względem poszczególnych lat, obliczając wskaźnik w nowym roku uwzględnia się rok poprzedni, przyjmuje się, że rok poprzedni jest mianownikiem o wartości 100

        ~ średnia cena - do wyliczenia wskaźników wykorzystuje się średnie ceny danych, można również uwzględnić wagę poszczególnych danych, które chcemy uwzględnić, pamiętając, że łączna waga musi wynosić jeden.

        ~ cen konsumpcyjnych (cen detalicznych, CPI) - służy jako miara zmian kosztów utrzymania typowego gospodarstwa domowego, czyli przeciętne wydatki na standardowy koszyk dóbr i usług, roczna stopa zmiany CPI nazywana jest stopą inflacji

  c) Średnie i ich wykorzystanie w analizie ekonomicznej

Średnich jest mnóstwo. Najbardziej popularne są te, które zdążyliśmy poznać na samym początku naszej nauki matematyki. W kontekście analizy ekonomicznej interesują nas wszystkie te, które mogą nam pomóc w analizie i segregacji danych aby dało się wyciągnąć wnioski. Część z tego co tu wymienię według niektórych definicji nie jest średnią sensu stricto tylko narzędziem statystycznym, nie mniej jednak warto je poznać, albo sobie przypomnień.

- Średnia arytmetyczna - suma wartości wszystkich elementów podzielona przez ich ilość. Wynik, który otrzymujemy jest najbardziej uśrednioną wartością zbioru.

- Średnia ważona - przydzielamy poszczególne elementy do kategorii, którym nadajemy jakąś wagę. Sumujemy elementy w każdej kategorii, mnożymy przez wagę jaka im odpowiada a następnie dzielimy przez ilość elementów.

- Średnia geometryczna - Gdy mnożymy ze sobą wszystkie elementy, a następie wyciągamy z wyniku pierwiastek o potędze równej ilości elementów.

- Średnia harmoniczna - dzielimy liczbę elementów przez przez sumę ułamków zwykłych które w liczniku mają 1 a w mianowniku mają kolejne elementy zbioru.

- Mediana (wartość środkowa, 2 kwartyl)  - trzeba zacząć od tego aby ułożyć elementy zbioru od najmniejszego do największego a następnie wybrać wyraz, który jest po środku.

Przykładowo jeśli będziemy mieli liczby: 1,2,3,4,5 to medianą będzie 3.

Jeśli natomiast ilość liczb będzie parzysta to bierzemy średnią z dwóch środkowych liczb.

Przykładowo jeśli będziemy mieli liczby 1,2,3,4 to medianę policzymy jako (2+3)/2=2,5.

- Dominanta (moda) - najczęstszy wynik. Tę miarę można stosować nie tylko na liczbach, ale również przedmiotach czy kolorach.

Przykładowo w grupie mamy 4 osoby z niebieskimi oczami, 2 z zielonymi i 3 z brązowymi. Modą będzie największa grupa, czyli w tym przypadku osoby z niebieskimi oczami.

- Minimum - najmniejsza wartość ze zbioru

- Maksimum - największa wartość ze zbioru

Aby w pełni zrealizować ten punkt trzeba by było spisać tutaj komplet notatek ze statystyki opisowej, a do tej pory zagadnienie jeszcze nie pojawiło mi się na egzaminie, więc dalej go nie rozpisuję dopóki nie będę miała nadmiaru wolnego czasu.

  d) zmienne nominalne i realne

    - zmienne nominalne - wyrażone są w cenach bieżących

    - zmienne realne - są wynikiem korekty zmiennych nominalnych o zmianę poziomu cen

  e) Modele ekonomiczne i dane ekonomiczne

    - model ekonomiczny - uproszczony obraz rzeczywistości, który zawiera jedynie najistotniejsze dla danego zagadnienia elementy. Tworząc dany model tworzymy równanie, które jest w stanie opisać interesujące nas zjawisko z uwzględnieniem interesujących nas danych, chcemy osiągnąć taki efekt, aby równanie przy innych niezmienionych warunkach pokazywało tak rzeczywisty obraz jak tylko jest to możliwe.

  f) Funkcje, wykresy - sporządzanie i interpretacja 

- Funkcja - wzór za pomocą którego można opisać jakieś zjawisko.

- Wykres - graficzna prezentacja danych liczbowych, bądź funkcji.

Przy użyciu funkcji i wykresów można w dokładniejszy sposób opisać rzeczywistość aby móc ułatwić analizę i wyciąganie wniosków tak bardzo jak to tylko możliwe.

2. Podstawowe pojęcia i kategorie ekonomiczne

  a) Ekonomia - pojęcie, klasyfikacje, podziały i teorie ekonomiczne

- Ekonomia - nauka o gospodarowaniu ograniczonymi zasobami

- Podział ekonomi (Najbardziej klasyczny i powszechnie stosowany):

   ~ Makroekonomia - nauka analizująca zjawiska ekonomiczne jako całość, bez wdawania się w szczegóły, z badaniem ogólnego obrazu rzeczywistości. (Używana przykładowo do badania danego transu, PKB, itd. w poszczególnych Państwach).

   ~ Mikroekonomia - nauka badająca poszczególne zjawiska ekonomiczne i jej wpływ na każdą jednostkę z osobna. (Używana przykładowo do badania zjawisk na danym rynku, lub danej jednostki.)

  - Podział ekonomi (Mniej klasyczny, jednak i tak znany):

    ~ Pozytywna - pozbawiona uczuć, oparta na metodach naukowych, często dająca wyniki w postaci danych

    ~ Normatywna - Oparta na subiektywnych opiniach czy ocenach, badanie z uwzględnieniem czy dany wynik jest dobry czy zły

- Teorie ekonomiczne - Jeśli chodzi o to zagadnienie to ilu ekonomistów po świecie chodziło tyle teorii zostało stworzonych. Teoria jest pewnego rodzaju stwierdzeniem, że tak mniej więcej funkcjonuje świat i takie a nie inne trzeba czasami wybory dokonywać. Podstawowe, które udało mi się znaleźć są opisane na stronie. Oprócz teorii ekonomicznych drugim ważnym pojęciem są modele ekonomiczne, które w rozumieniu niektórych są dosłownie tym samym. Jednak gdy ktoś już odróżnia oba zagadnienia to za model standardowo uważa się coś co jest jakkolwiek opisane jako zjawisko, najlepiej za pomocą wzoru.

  b) Podmioty gospodarcze - pojęcie, cechy i cele działalności

- Podmiot gospodarczy - Zgłoszony do systemu twór, działający zgodnie z prawem, prowadzący działalność gospodarczą. Może nim być osoba fizyczna, prawna lub jednostka nieposiadająca osobowości prawnej.

     ~ Gospodarstwo domowe - konsument, to z nim związany jest popyt na rynku

     ~ Przedsiębiorstwo - producent, to z nim związana jest podaż na rynku

     ~ Państwo - regulator rynku

     ~ Sektor bankowy - nie zawsze wymieniany w podziale, pośrednik na rynku

- Cechy podmiotu gospodarczego:

- Cele działalności podmiotu gospodarczego:

  c) Dobra i kryteria ich podziału

- Dobra -Środki potrzebne do zaspokojenia danych potrzeb. Ponownie podziałów może być nieskończenie wiele, więc wypiszę to najbardziej klasyczne.

- Podział ze względu na popyt (Można je policzyć ze względu na elastyczność dochodową popytu):

    ~ Dobra podrzędne (niższego rzędu, podstawowe) - dobra na które wzrasta popyt wraz ze zmniejszeniem dochodów Przykładowo podstawowa żywność dla danego kraju, jak dla Polski pieczywo czy ziemniaki. (Elastyczność <0 lub w jego okolicach.)

           ~~ Paradoks Giffena - Zdarza się, że kiedy wzrasta cena dobra, które jest uznawane za podstawowe, to wbrew logice biedniejsza gromada ludzi dużo więcej tego dobra kupuje, jakby próbowała zrobić sobie zapasy na wszelki wypadek jakby ceny jeszcze bardziej miały skoczyć w górę.

    ~ Dobra normalne - takie na które wzrasta popyt wraz ze wzrostem dochodów. Przykładowo ubrania, które nie są ze szmateksu na wagę, ale nie są od Calvina Kleina. Bardziej standardowa półka tego co można spotkać w centrum handlowym. (Elastyczność z przedziału <0;1>)

    ~ Dobra luksusowe (wyższego rzędu) - takie na które wzrasta popyt szybciej niż dochody. Przykładowo drogie samochody prosto z salonu. (Elastyczność >1)

       ~~Efekt Veblena (efekt snoba) - najbogatsza grupa ludzi potrafi coś wybrać tylko dlatego, że ma wyższą cenę niż konkurencja. Nim szybciej coś drożeje tym bardziej staje się prestiżowe, bo tym mniej osób będzie to posiadać.

- Podział ze względu na relację między dobrami - Takie dobra które wpływają na siebie na wzajem.

    ~ Dobra komplementarne - Takie dwa dobra, które mają bezpośredni wpływ na siebie ponieważ gdy cena jednego rośnie to wpłynie to na popyt na drugie dobro. Przykładowo samochody jeżdżące na benzynę i benzyna. W momencie gdy cena benzyny spada to więcej osób chce kupić takie samochody, a gdy rośnie to więcej osób rezygnuje z zakupu takiego samochodu. Można ich relację policzyć przy użyciu Mieszanej elastyczności popytu.

   ~ Dobra substytucyjne - Dobra wymienne. Kiedy wzrośnie cena pierwszego dobra to chętniej kupimy drugie i odwrotnie. Przykładowo masło i margaryna, są zwolennicy jednego i drugiego, jednak czasami patrzymy na ceny i jeśli cena masła drastycznie wzrośnie to dużo osób niechętnie ale kupi margarynę. Można ich relację policzyć przy użyciu Elastyczności cenowej popytu.

     ~ Substytuty doskonałe - gdy klient jest w stanie zamieniać płynnie dwa dobra w skali 1:1.

- Podział ze względu na właściciela:

    ~ Dobro publiczne - każdy może z niego korzystać niezależnie od tego czy za nie płaci czy też nie, nie można komuś zakazać korzystania z niego, nie ma zbyt wielkiej konkurencji. Często mogłyby być dobrami prywatnymi, ale ze względu na prowadzoną politykę zostały ustalone jako dostępne dla wszystkich i często finansowane ze skarbu państwa.

         ~~ Dobro społecznie pożądane - Takie, które według społeczeństwa (Państwa) powinno być dostępne dla każdego bez względu na jego portfel.

     ~ Dobro prywatne - posiadane na własność przez daną osobę.

- Inne dobra:

     ~ Dobro wolne - występujące naturalnie w takiej formie, że można bezpośrednio z niego korzystać lub wykorzystywać jako materiał do dalszej produkcji. Przykładowo woda, powietrze, minerały.

  d) Czynniki produkcji i zasoby gospodarcze

- Czynniki produkcji - Dobra i usługi wykorzystywane w czasie procesu produkcji.

     ~ Siła robocza

     ~ Ziemia

     ~ Surowce naturalne

     ~ Kapitał rzeczowy

- Zasoby gospodarcze - poziom danych dóbr w określonym momencie

     ~ Materialne - Pieniężne, Kapitałowe

     ~ Niematerialne - Ludzkie, Informacyjne

  e) Gospodarka i system gospodarczy - pojęcie, rodzaje i cechy

- Gospodarka - całokształt działań o charakterze ekonomicznym w danym regionie, kraju, lub na całym świecie

- System gospodarczy -zespół instytucji podejmujący decyzje ekonomiczne

- Rodzaje systemów gospodarczych

     ~ Gospodarka naturalna (tradycyjna) - Najstarsza gospodarka, sami wytwarzamy to co jest nam potrzebne.

     ~ Gospodarka nakazowa (centralnie planowana) - Wszystkie decyzje dotyczące produkcji i konsumpcji są podejmowane przez państwo (najbliżej jest Kuba czy Chiny)

     ~ Gospodarka mieszana - Państwo i sektor prywatny wspólnie podejmują decyzje gospodarcze (w ten sposób funkcjonuje większość państw oscylując pomiędzy gospodarką nakazową a wolną)

     ~ Gospodarka wolnego rynku (Niewidzialna ręka) -Sektor prywatny podejmuje wszystkie decyzje dotyczące produkcji i konsumpcji. Idea zakłada, że jednostka, która dba o własny interes dokonuje społecznie efektywnej alokacji zasobów. (najbliżej jest USA)

  f) Krzywa możliwości produkcyjnych i koszt alternatywny

- Krzywa możliwości produkcyjnych - krzywa obrazująca maksymalną możliwość produkcji jednego dobra przy danej produkcji drugiego dobra.

- Koszt alternatywny (Koszt utraconych możliwości) - suma dochodów utraconych w wyniku niewykorzystania posiadanych zasobów (pracy i kapitału) w najlepszym z istniejących, alternatywnych zastosowań.

3. Rynek - mechanizm funkcjonowania

  a) Pojęcie i rodzaje rynków

- Rynek - mechanizm koordynujący zachowania nabywców i sprzedawców, uczestniczących w procesie wymiany dóbr oraz usług.

- Rodzaje rynku  (kolejny temat rzeka, więc wymieniam te najbardziej popularne)

     ~ Podział ze względu na przedmiot wymiany

        ~~ Dóbr i usług

        ~~ Czynników wytwórczych

        ~~ Idąc dalej mielibyśmy jeszcze bardziej konkretne rynki, przykładowo rynek obuwniczy, turystyczny

     ~ Podział ze względu na zasięg terytorialny

        ~~ lokalny

        ~~ regionalny

        ~~ krajowy

        ~~ międzynarodowy

        ~~ światowy   

  b) Popyt i determinanty popytu

 -  Popyt - ilość dobra jaką nabywcy są gotowi zakupić przy różnym poziomie cen

 - Determinanty popytu: cena dóbr komplementarnych oraz substytucyjnych, dochody nabywców (dobro niższego rzędu, normalne, wyższego rzędu, luksusowe), gust, moda, tradycja

  c) Podaż i determinanty podaży

- Podaż - ilość dobra jaką sprzedawcy są gotowi zaoferować przy różnym poziomie cen

- Determinanty podaży: Technika, koszty produkcji, regulacje państwa

  d) Równowaga i nierównowaga rynku

- Równowaga rynkowa - jest to cena zrównująca wielkość zapotrzebowania z ilością oferowaną

- Nierównowaga rynku - 

 

  e) Równowaga rynkowa w warunkach zmienności popytu i podaży

  f) Interwencja państwa w mechanizm rynkowy

 Państwo może interweniować w mechanizmy rynkowe. Reguluje je przede wszystkim przy użyciu podatków na różne kategorie dóbr i usług. Państwo może tworzyć przepisy, które określają bardziej szczegółowo co producent może robić. Istnieją przepisy dotyczące ograniczeń pod kątem ochrony środowiska, maksymalnego zużycia zasobów, maksymalnej produkcji, o monopolu na rynku. Wpływ państwa na rynek jest tak ograniczony jak kreatywność osób, które dane prawa tworzą. Z tego też względu w niektórych krajach istnieje wolny rynek, a w innych dosłownie o każdym aspekcie decyduje państwo. Są zwolennicy jednej i drugiej skrajnej koncepcji. Aktualnie trudno jest znaleźć państwa, które leżały by czysto na krawędzi, większość znajduje się gdzieś na środku pomiędzy tymi dwoma poglądami ograniczając producentów wszędzie tak, gdzie uważają, że powinni aby kraj rozwijał się jak najlepiej.

  g) Elastyczność popytu i podaży

- Popyt elastyczny - jest gdy elastyczność cenowa popytu jest większa niż "1", mówiąc bardziej praktycznie popyt jest elastyczny względem ceny, kiedy zmiana ceny reguluje zmianę popytu. Przykładowo podwyżka cen pieczywa nie jest elastyczna, ponieważ większość ludzi i tak kupi pieczywo, czyli popyt nie jest elastyczny. Natomiast jeśli wzrośnie cena samochodów, to część ludzi zrezygnuje z zakupu na rzecz komunikacji miejskiej, taki popyt jest elastyczny.

- Podaż elastyczna - jest gdy elastyczność cenowa podaży jest większa niż "1", mówiąc bardziej praktycznie podaż jest elastyczna względem ceny, kiedy zmiana ceny reguluje zmianę podaży. Przykładowo jeśli spadnie wartość sera to część producentów może zacząć myśleć o przebrażowieniu się, lub zmianie wielkości produkcji, wtedy podaż jest elastyczna. Jeśli jednak spadnie wartość samochodów, to producent zamiast myśleć o wyjściu z branży motoryzacyjnej będzie myślał o uatrakcyjnieniu produktu na tyle by dalej osiągać satysfakcjonujący poziom zysku.

4. Teoria wyboru konsumenta

  a) Użyteczność całkowita, krańcowa i krzywe obojętności

- Użyteczność całkowita - suma zadowolenia wynikająca z dotychczasowej konsumpcji danego dobra

- Użyteczność krańcowa (korzyść marginalna) -korzyść konsumenta ze zwiększenia konsumpcji o jedną jednostkę jakiegoś dobra. Różnica w korzyści między korzyścią miał przed, a po konsumpcji.

- Krzywa obojętności - obrazuje wszystkie kombinacje dwóch dóbr dające konsumentowi taką samą użyteczność całkowitą.

  b) Ograniczenie budżetowe konsumenta - opisuje różne koszyki dóbr dostępnych dla konsumenta w uzależnieniu od jego dochodów. Uproszczony schemat nazywany linią ograniczenia budżetowego zakłada zwykle relację pomiędzy dwoma dobrami.

  c) Optimum konsumenta i jego zmiany - punkt przecięcia linii ograniczenia budżetowego oraz krzywej obojętności. Każdy konsument może mieć inną krzywą obojętności, która dodatkowo może ulegać zmianie z względu na zmieniające się warunki takie jak wpuszczanie na rynek nowych dóbr, przeprowadzka w nowe miejsce, założenie rodziny.

  d) Efekt substytucyjny i dochodowy zmiany ceny

- Efekt substytucyjny - dostosowanie popytu do samej zmiany relacji cen, przykładowo jeśli znacząco wzrośnie cena jednego z dwóch dóbr to prawdopodobnie więcej kupimy tańszego dobra, a mniej droższego

- Efekt dochodowy - dostosowanie popytu do zmiany realnego dochodu, jeśli dochód wzrośnie lub zmaleje to przesunie się linia ograniczenia dochodowego, jeśli spadłby diametralnie to może się również okazać że bardziej istotne jest dla nas, aby dalej mieć minimalną ilość posiłków niż kupić dodatkowe ubrania co spowoduje zmianę krzywej obojętności

  e) Ścieżka ekspansji cenowej i dochodowej

- Ścieżka ekspansji cenowej - pokazuje jak zmieni się wybierany przez konsumenta koszyk dóbr jeśli ulegnie zmianie ich cena

- Ścieżka ekspansji dochodowej - pokazuje jak zmieni się wybierany przez konsumenta koszyk dóbr jeśli ulegnie zmianie jego dochód

5. Mikroekonomiczna analiza przedsiębiorstwa

  a) Cel, zasady i formy działalności przedsiębiorstwa

- Cel - Każdemu przedsiębiorstwu zależy przede wszystkim na tym by przetrwać na rynku.

- Zasady - Aby przetrwać trzeba generować zysk na zadowalającym poziomie. Trzeba działać zgodnie z prawem. Trzeba być elastycznym i reagować na zmiany jakie zachodzą w otoczeniu.

- Formy - Wszystkie przedsiębiorstwa działają na podstawie kodeksu cywilnego¹. Zasady jakie obowiązują każdą ze spółek handlowych są opisane w Kodeksie spółek handlowych².
 (Rodzaje działalności gospodarczej opisałam w oddzielnym poście, ponieważ jest to dość rozwlekły temat, a obowiązuje do większości egzaminów. Jeśli uważacie, że powinnam jednak wkleić w tym miejscu te informacje, to proszę o taką uwagę.) 

  b) Koszty przedsiębiorstwa - pojęcie, rodzaje, analiza

- Koszt stały - Niezależny od prowadzonej działalności, przykładowo koszt związany z utrzymaniem budynku, czy zatrudnieniem personelu.

- Koszt zmienny - Uzależniony od prowadzonej działalności, przykładowo koszt zakupu materiałów.

- Koszt całkowity - Suma kosztu stałego i zmiennego

- Koszt krańcowy - Wzrost kosztów całkowitych jeśli zwiększymy produkcję o jedną jednostkę.

- Koszt przeciętny - Suma kosztu stałego podzielonego przed wielkość produkcji i zmiennego  podzielonego przed wielkość produkcji

  c) Utargi w przedsiębiorstwie - pojęcie, rodzaje, analiza

- Utarg całkowity

- Utarg krańcowy  - Wzrost utargu całkowitego jeśli zwiększymy produkcję o jedną jednostkę.

  d) Optymalizacja wielkości produkcji w przedsiębiorstwie

  e) Optymalizacja wielkości zatrudnienia w przedsiębiorstwie

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2018 poz. 1025, 1104, 1629, 2073, 2244, z 2019 r. poz. 80)
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2019 poz. 505)

6. Struktura rynku

  a) Pojęcie i klasyfikacja struktur rynkowych

- Struktura rynkowa

- Klasyfikacja struktur rynkowych:

   ~ Konkurencja doskonała - Na rynku istnieje wiele przedsiębiorstw, które nie mają bezpośredniego wpływu na cenę, nie występują też bariery wejścia czy wyjścia. Przykładem jest warzywniak.

   ~ Konkurencja niedoskonała

      ~~ konkurencja monopolistyczna - Na rynku istnieje wiele przedsiębiorstw, które w ograniczonym stopniu mogą wpływać na cenę, nie występują też bariery wejścia czy wyjścia. Przykładem jest sklep w dobrej lokalizacji.

      ~~ oligopol - Na rynku istnieje zaledwie kilka przedsiębiorstw, które w średnim stopniu mogą wpływać na cenę, występują bariery wejścia i wyjścia. Przykładowo producenci samochodów.

      ~~ monopol - Na rynku istnieje tylko jedno przedsiębiorstwo, które w znacznym stopniu wpływa na cenę, występują bariery wejścia i wyjścia na tyle silne, że istnieje mała szansa na pojawienie się na rynku kolejnych przedsiębiorstw. Przykładowo w Polsce można wyróżnić PWPW, która zajmuje się drukowaniem zarówno banknotów jak i dowodów osobistych czy praw jazdy.

  b) Przedsiębiorstwo w warunkach konkurencji doskonałej - decyzje produkcyjne, równowaga w krótkim i długim okresie

  c) Monopol i monopol naturalny - cechy, równowaga w krótkim i długim okresie

  d) Cechy rynku i przedsiębiorstwa w konkurencji monopolistycznej

  e) Oligopol, jako przykład konkurencji niedoskonałej - cechy i zasady funkcjonowania, modele oligopolu

  f) Cechy rynku globalnego

7. Efektywność i nieefektywność rynku

  a) Efektywna alokacja zasobów

  b) Efektywność rynku doskonale konkurencyjnego

  c) Zawodność rynku i mechanizmu rynkowego

  d) Efekty zewnętrzne

  e) Dobra publiczne

  f) Asymetria informacji

8. Rachunek dochodu narodowego i determinanty dochodu narodowego

  a) Mierniki poziomu produkcji i dochodu narodowego - PKB i PNB

  b) Wzrost gospodarczy

  c) Nominalny i realny PKB/PNB

  d) Metody liczenia dochodu narodowego - od strony wydatków, dochodów i wartości dodanej

  e) Podażowe determinanty dochodu narodowego

  f) Popytowe determinanty dochodu narodowego - popyt globalny, cechy i składniki (konsumpcja i dochód rozporządzalny, oszczędności, inwestycje, wydatki państwa, podatki netto, eksport, import)

  g) Równowaga makroekonomiczna i efekty mnożnikowe

9. Polityka monetarna (Pieniężna)

  a) Pieniądz - pojęcie, cechy, funkcje

  b) Miary ilości pieniądza w gospodarce

  c) Bank centralny w systemie bankowym (krajowym i międzynarodowym) - funkcje i zadania

  d) Cele strategiczne polityki pieniężnej

  e) Instrumenty polityki pieniężnej

  f) Mechanizm oddziaływania polityki pieniężnej na gospodarkę

10. Polityka budżetowa (fiskalna)

  a) Budżet państwa i polityka budżetowa - podstawowe pojęcia, cechy, zasoby i funkcje

  b) Przychody i dochody budżetu państwa

  c) Podatek - pojęcie, funkcje i klasyfikacje

  d) Krzywa Laffera

  e) Rozchody i wydatki państwa

  f) Wynik budżetu państwa i dług publiczny

11. Bilans płatniczy, handel zagraniczny i kurs walutowy

  a) Pojęcie i cechy bilansu płatniczego państwa

  b) Struktura bilansu płatniczego

  c) Pojęcie, cechy i narzędzia polityki handlowej (taryfowej i pozataryfowej)

  d) Pojęcie i specyfika kursu walutowego oraz rynku walutowego

  e) Rodzaje kursów walutowych

  f) Determinanty kursu walutowego

  g) Nominalny i realny kurs walutowy

  h) Wymienialność waluty

  i) Wpływ eksportu netto na poziom dochodu i wartość produkcji

12. Zadania praktyczne - Gdy już skończę uzupełniać całą teorię do egzaminu, to w tym miejscu zamierzam umieścić kilka zadań, które mogą się pojawić w ramach tej tematyki.  

 

13. Wiadomości uzupełniające - zamierzam spisywać tutaj wszystkie ważniejsze pojęcia, które osoba ucząca się tego materiału powinna na tym etapie znać. Opisywać je będę, gdy upewnię się, że nie wchodzą w materiał innego z tematów, które należy opanować do tego egzaminu

Powrót do listy zagadnień                                                                                   Następne zagadnienie