Rodzaje działalności gospodarczej.

Spółka handlowa – działające na podstawie Kodeksu Spółek Handlowych¹

- podstawową zasadą w całym KSH jest, że od niemal wszystkich norm mogą być wyjątki jeśli zostanie to zawarte w umowie, statucie, uchwale (przy założeniu, że jest zgodne z prawem), każdy szczegół współpracy powinien zostać spisany, aby nie było w przyszłości komplikacji czy niejasności

I -      SPÓŁKA OSOBOWA (Art. 8-10 KSH¹)

- może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (Art. 8 § 1)

- można przekazać praw i obowiązki innej osobie, jeżeli uzyska się zgodę wszystkich wspólników, oraz spisze się umowę podpisaną kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 10)

1)       Spółka jawna „sp. j.” (art. 22-85 KSH¹)

                   a)      definicja

– prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową (art. 22 § 1)

                  b)      wkład:

- wkłady wspólników powinny być równe (art. 48 § 1)

                   c)      odpowiedzialność:

- każdy wspólnik odpowiada, bez ograniczeń, całym swoim majątkiem (art. 22 § 2)

                  d)      reprezentacja spółki:

- każdy wspólnik może reprezentować spółkę (art. 29 § 1)

                  e)      prowadzenie spraw spółki

- każdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzić sprawy spółki (art. 29 § 1)

- za prowadzenie spraw spółki nie przysługuje wspólnikowi wynagrodzenie (art. 46)

                    f)      zysk/strata:

- udział kapitałowy wspólnika odpowiada wniesionemu wkładowi (art. 50 § 1)

- udział w zyskach/stratach jest równy, niezależnie od wniesionego wkładu (art. 51 § 1)

- można zażądać podziału i wypłaty zysku z końcem każdego roku obrotowego (art. 52 § 1)

- co roku można zażądać odsetek w wysokości 5% wniesionego wkładu, nawet gdy w danym roku obrotowym spółka poniosła stratę (art. 53)

                   g)      inne:

- za zgodą wszystkich wspólników, można powołać prokurenta, będzie on miał jednak ograniczone możliwości, odwołać go może każdy ze wspólników (art. 41)

- przy likwidacji w pierwszej kolejności spłaca się zobowiązania, a dopiero to co zostanie dzieli się pomiędzy wspólników (art. 82)

2)       Spółka partnerska „sp.p.” (art. 86-101 KSH¹)

                   a)      definicja

– utworzona przez wspólników (partnerów) w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą (art. 86 § 1)

                  b)      wkład:

                   c)      odpowiedzialność:

- partner odpowiada tylko za własne działania (art. 95)

                  d)      reprezentacja spółki:

- każdy partner ma prawo reprezentować spółkę (art. 96)

                  e)      prowadzenie spraw spółki

- w spółce może być powołany zarząd do prowadzenia spraw spółki (art. 97)

                    f)      zysk/strata:

                   g)      inne:

- jeśli brak oddzielnych przepisów to stosuje się przepisy od spółki jawnej (art. 89)

3)       Spółka komandytowa „sp.k.” (art. 102-124 KSH¹)

                   a)      definicja

- ma na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której jest przynajmniej jeden komplementariusz oraz przynajmniej jeden komandytariusz (art. 102)

                  b)      wkład:

- Wkład komandytariusza nazywany jest sumą komandytową (art. 108 § 1)

                   c)      odpowiedzialność:

- Komplementariusz odpowiada całym swoim majątkiem, bez ograniczeń (art. 102)

- Komandytariusz odpowiada do wysokości sumy komandytowej (art. 102 i art. 111)

                  d)      reprezentacja spółki:

- spółkę reprezentują komplementariusze (art. 117)

- komandytariusz może reprezentować spółkę, ale tylko jako pełnomocnik (art. 118)

                  e)      prowadzenie spraw spółki

                    f)      zysk/strata:

- w przypadku straty zmniejsza się wielkość wpłaconej sumy komandytowej, w przypadku zysku w pierwszej kolejności jest uzupełniany ten brak do zadeklarowanej kwoty (art. 123)

                   g)      inne:

- jeśli brak oddzielnych przepisów to stosuje się przepisy od spółki jawnej (art. 103 § 1)

4)       Spółka komandytowo-akcyjna „S.K.A” (art. 125-150 KSH¹)

                   a)      definicja

- ma na celu prowadzenie przedsiębiorstwa, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczeń (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem (art. 125)

                  b)      wkład:

- kapitał zakładowy powinien wynosić co najmniej 50 000 zł (art. 126 § 2)

                   c)      odpowiedzialność:

- komplementariusz może wnieść wkład do spółki m.in. na kapitał zakładowy, jednak nie wyłącza to jego nieograniczonej odpowiedzialności (art. 132)

- akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki (art. 135)

                  d)      reprezentacja spółki:

- w spółce można powołać uchwałą walnego zgromadzenia radę nadzorczą, jest to obowiązkowe jeśli liczba akcjonariuszy przekracza dwadzieścia pięć osób (art. 142 § 1), sprawuje ona nadzór nad działalnością spółki (art. 143 § 1)

- w spółce w której nie ma rady nadzorczej spółkę reprezentuje pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia (art. 144)

- walne zgromadzenie może być walne, albo nadzwyczajne, każda objęta akcja daje jeden głos (art. 145)

                  e)      prowadzenie spraw spółki

- każdy komplementariusz ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki (art. 140 § 1)

                    f)      zysk/strata:

- komplementariusze i akcjonariusze uczestniczą w zysku spółki proporcjonalnie do ich wniesionych wkładów (art. 147 § 1)

                   g)      inne:

- jeśli brak oddzielnych przepisów to stosuje się przepisy od spółki jawnej (art. 126 § 1)

II -    SPÓŁKA KAPITAŁOWA (art. 11-21 KSH¹)

- może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (Art. 11 § 1)

- za zobowiązania odpowiada spółka i osoby działające w jej imieniu (art. 13 § 1)

- wspólnik, akcjonariusz odpowiada do wartości wniesionego wkładu (art. 13 § 2)

1)       Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością „sp. z o.o.” (art. 151-300 KSH¹)

                   a)      definicja

- może być utworzona przez przynajmniej jedną osobę, w każdym celu prawnie dopuszczalnym (art. 151 § 1)

                  b)      wkład:

- kapitał zakładowy dzieli się na udziały (art. 152)

- kapitał zakładowy wynosi co najmniej 5 000zł (art. 154 § 1)

- wartość nominalna jednego udział wynosi przynajmniej 50 zł (art. 154 § 2)

- jeśli udziały są nabywane po wyższej kwocie niż wartość nominalna to różnica jest przelewana na kapitał zapasowy (art. 154 § 3)

- umowa może zobowiązywać wspólników do dopłat proporcjonalnie do posiadanego udziału (art. 177 § 1)

- w czasie trwania spółki nie można zwracać wspólnikom wkładów (art. 189 § 1)

- udział może być umorzony, zgodnie z umową, za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne), albo bez jego zgody (umorzenie przymusowe) (art. 199 § 1)

                   c)      odpowiedzialność:

- wspólnicy mają równe prawa i obowiązki (art. 174 § 1)

- członkowie zarządy odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania (art. 299 § 1)

                  d)      reprezentacja spółki:

- zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje (art. 201 § 1)

- mandat członka zarządu wygada z dniem odbycia zgromadzenia wspólników (art. 202 § 1)

- uchwała wspólników może ustalać zasady wynagrodzenia członków zarządu (art. 203)

- spółka może powołać radę nadzorczą i/lub komisję rewizyjną, musi jeśli kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż dwudziestu pięciu (art. 213), rada nadzorcza składa się z minimum trzech członków (art. 215 § 1) powoływanych na rok (art. 216 § 1), komisja rewizyjna składa się z minimum trzech członków powoływana i odwoływana na tych samych zasadach co radę nadzorczą (art. 217), mandaty wygadają z dniem zatwierdzenia sprawozdania finansowego za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka (art. 218 § 1), członkom rady nadzorczej nie może być przyznane wynagrodzenie (art. 222)

- uchwały wspólników są podejmowane na zgromadzeniu wspólników (art. 227 § 1), zwyczajne zgromadzenie wspólników powinno odbyć się w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego (art. 231), jeden głos to jeden udział (art. 242 § 1), uprzywilejowane udziały mogą mieć większą wartość, ale nie większą niż trzy głosy na jeden udział (art. 174 § 4), jeśli udziały są nierówne to na każde 10 zł wartości nominalnej udziału przypada jeden głos (art. 242 § 2)

                  e)      prowadzenie spraw spółki

- zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje (art. 201 § 1)

                    f)      zysk/strata:

- wspólnik ma prawo do udziału zysków wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego, zgodnie z uchwałą zgromadzenia wspólników, zysk dzieli się w stosunku do udziałów (art. 191)

- uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy, są wspólnicy którym udziały przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku (art. 193 § 1)

                   g)      inne:

- zarząd musi prowadzić księgę udziałów, w której będą zawarte wszelkie informacje o udziałowcach, każdy wspólnik może ją przeglądać (art. 188)

- w przypadku likwidacji, pozostały majątek po zaspokojeniu wierzycieli dzieli się pomiędzy wspólników w stosunku do ich udziałów (art. 286)

2)       Spółka akcyjna „S.A.” (art. 301-490 KSH¹)

                   a)      Definicja

- zawiązać spółkę może przynajmniej jedna osoba (art. 301 § 1)

                  b)      wkład:

- kapitał zakładowy dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej (art. 302)

- kapitał zakładowy wynosi co najmniej 100 000 zł (art. 308 § 1)

- wartość nominalna akcji nie może być niższa niż 1 gr (art. 308 § 2)

- akcje nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej (art. 309 § 1)

- akcje są niepodzielne, mogą być wydawane w odcinkach zbiorowych (art. 333 § 1)

- akcje mogą być imienne lub na okaziciela (art. 334 § 1)

- akcje są zbywalne (art. 337 § 1)

- akcjonariusz to osoba wpisana do księgi akcyjnej lub posiadacz akcji na okaziciela (art. 343 § 1)

- w czasie trwania spółki nie wolno zwracać akcjonariuszowi dokonanych wpłat na akcje (art. 344 § 1)

- akcje uprzywilejowane z wyjątkiem akcji niemych, powinny być imienne (art. 351 § 1)

- jeden akcji nie można przyznać więcej niż dwóch głosów (art. 352)

- spółka może wydać świadectwa założycielskie na maksymalnie dziesięć lat od chwili zarejestrowania spółki, które dają wynagrodzenie w wysokości zysku pomniejszonego o wypłaty dla akcjonariuszy (art. 355)

- statut może upoważnić zarząd na maksymalnie trzy lata do podwyższania kapitału zakładowego, może być potem przedłużone o maksymalnie trzy lata, wysokość kapitału docelowego nie może przekraczać 3/4 kapitału zakładowego na dzień udzielenia upoważnienia (art. 444)

                   c)      odpowiedzialność:

- akcjonariusze są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w statucie, nie odpowiadają na zobowiązania spółki (art. 301 § 4 i 5)

                  d)      reprezentacja spółki:

- zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją (art. 368 § 1), składa się z przynajmniej jednego członka (art. 368 § 2), kadencja nie może być dłuższa niż pięć lat, ale można potem ponownie powołać tę samą osobę (art. 369 § 1)

- musi być rada nadzorcza (art. 381), składa się z minimum trzech członków, a w spółkach publicznych z minimum pięciu członków, powoływanych i odwoływanych przez walne zgromadzenie (art. 385 § 1)

                  e)      prowadzenie spraw spółki

- zarząd jest zobowiązany prowadzić księgę akcji imiennych i świadectw tymczasowych (art. 341 § 1)

- zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją (art. 368 § 1)

- Rada nadzorcza ustala wynagrodzenie członków zarządu (art. 378 § 1), walne zgromadzenie może ustalać zasady i maksymalne wynagrodzenie (art. 378 § 2), każdej akcji przysługuje jeden głos (art. 385 § 9), kadencja nie może być dłuższa niż pięć lat (art. 386 § 1), może zostać przeznaczone wynagrodzenie (art. 392 § 1)

- zwyczajne walne zgromadzenie powinno się odbyć w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego (art. 395 § 1), akcja daje jeden głos (art. 411 § 1)

                    f)      zysk/strata:

- akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty, zysk rozdziela się w stosunku do ilości akcji (art. 347)

- uprawnionymi do dywidendy są akcjonariusze, którym przysługiwały akcje w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku (art. 348 § 2)

- na pokrycie straty tworzy się kapitał zakładowy na który przelewa się minimum 8% zysku z danego roku, dopóki nie osiągnie od wartości 1/3 kapitału zakładowego (art. 396 § 1), nadwyżka przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej jest przeznaczona na kapitał zapasowy (art. 396 § 2)

                   g)      inne:

- spółka publiczna posiada dodatkowe praw i obowiązki m.in. obowiązek prowadzenia strony internetowej (art. 402)

- walne zgromadzenie może podjąć uchwałę o przymusowym wykupie akcji tzw. Akcjonariuszy mniejszościowych reprezentujących nie więcej niż 5% kapitału zakładowego przez maksymalnie pięciu akcjonariuszy posiadających łącznie minimum 95% kapitału zakładowego, a każdy z nich minimum 5% kapitału zakładowego (art. 418 § 1)

- prawo poboru – akcjonariusze mają pierwszeństwo objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych (art. 433 § 1)

- w przypadku likwidacji spółki, pozostały majątek po opłaceniu zobowiązań wobec wierzycieli dzieli się pomiędzy akcjonariuszy w stosunku do dokonanych przez nich wpłat na kapitał zakładowy (art. 474)

III -  KSH WYRÓŻNIA RÓWNIEŻ:

1)       Spółka jednoosobowa – spółka kapitałowa, której wszystkie udziały/akcje należą do jednego wspólnika/akcjonariusza (art. 4 § 1 pkt. 3 KSH¹)

2)       Spółka dominująca – spółka handlowa:

- dysponująca większością głosów na zgromadzeniu wspólników/walnym zgromadzeniu

- uprawniona do powoływania lub odwoływania członków zarządu innej spółki kapitałowej lub spółdzielni

- uprawniona do powoływania lub odwoływania członków rady nadzorczej innej spółki kapitałowej lub spółdzielni

- członkowie zarządu stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej spółki kapitałowej lub spółdzielni

- dysponuje większością głosów w spółce osobowej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni

- wywiera wpływ na działalność innej spółki kapitałowej lub spółdzielni (art. 4 § 1 pkt. 4 KSH¹)

3)       Spółka zależna – zależna od spółki dominującej na podstawie warunków wypisanych w poprzednim punkcie

4)       Spółka powiązana

- spółka kapitałowa w której inna spółka handlowa lub spółdzielnia dysponuje przynajmniej 20% głosów na zgromadzeniu wspólników/walnym zgromadzeniu

- spółka kapitałowa która posiada przynajmniej 20% udziałów/akcji w innej spółce kapitałowej (art. 4 § 1 pkt. 5 KSH¹)

5)       Spółka publiczna – działająca na podstawie przepisów o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółach publicznych (art. 4 § 1 pkt. 6 KSH¹)

6)       Instytucja finansowa – bank, fundusz inwestycyjny (FI), towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI), alternatywna spółka inwestycyjna zarządzana przez zarządzającego ASI, zakład ubezpieczeń, zakład reasekuracji, towarzystwo emerytalne, fundusz emerytalny (FE), dom maklerski (DM) (art. 4 § 1 pkt. 7 KSH¹)

Spółka cywilna – działająca na podstawie Kodeksu cywilnego²

¹ Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2019 poz. 505)

² Kodeks cywilny (Dz. U. 2019 poz. 1145)