1. Finanse zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji
1.1 System ubezpieczeń majątkowych i osobowych
· Formy organizacyjno-prawne – Podmioty finansowe Art. 3 ust. 1 pkt. 29a Ustawy o ubezpieczeniach20)
* Instytucja kredytowa (Art. 3 pkt. 1 Ustawy o nadzorze uzupełniającym19)
à Bank krajowy (Art. 4 ust. 1 pkt. 1 Prawo Bankowe5). – bank mający siedzibę na terytorium RP
à Bank zagraniczny (Art. 4 ust. 1 pkt. 2 Prawo Bankowe5). – bank mający siedzibę na terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim
à Instytucja kredytowa (Art. 4 ust. 1 pkt. 17 Prawo Bankowe5). – przedsiębiorstwo (art. 4 ust. 1 pkt.1 rozporządzenia nr 575/201318), którego działalność polega na przyjmowaniu depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów oraz na udzielaniu kredytów na swój własny rachunek, mające siedzibę na terytorium innego niż RP państwa członkowskiego
* Instytucja finansowa (art. 4 ust. 1 pkt. 26 rozporządzenia nr 575/201318) oznacza przedsiębiorstwo inne niż instytucja, którego podstawową działalnością jest nabywanie pakietów akcji lub wykonywanie co najmniej jednego spośród rodzajów działalności (pkt 2–12 i 15 załącznika I dyrektywy 2013/36/UE[i]):
à Udzielanie kredytów, w tym między innymi: kredyt konsumencki, umowy kredytowe dotyczące nieruchomości, factoring z regresem lub bez, finansowanie transakcji handlowych (w tym forfeiting)
à Leasing finansowy
à Usługi płatnicze (art. 4 ust. 3 dyrektywy 2015/2366[ii]) – co najmniej jeden z rodzajów działalności (załącznik I dyrektywy 2015/236615):
(i) Usługi umożliwiające złożenie gotówki na rachunku płatniczym oraz wszelkie działania niezbędne do prowadzenia rachunku płatniczego
(ii) Usługi umożliwiające wypłatę gotówki z rachunku płatniczego oraz wszelkie działania niezbędne do prowadzenia rachunku płatniczego
(iii) Realizacja transakcji płatniczych, w tym transfery środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy usług płatniczych użytkownika lub u innego dostawcy usług płatniczych: realizacja poleceń zapłaty, w tym jednorazowych poleceń zapłaty; realizacja transakcji płatniczych przy użyciu karty płatniczej lub podobnego urządzenia; realizacja poleceń przelewu, w tym zleceń stałych
(iv) Realizacja transakcji płatniczych, jeżeli środki pieniężne mają pokrycie w linii kredytowej przyznanej użytkownikowi usług płatniczych: realizacja poleceń zapłaty, w tym jednorazowych poleceń zapłaty; realizacja transakcji płatniczych przy użyciu karty płatniczej lub podobnego urządzenia; realizacja poleceń przelewu, w tym zleceń stałych
(v) Wydawanie instrumentów płatniczych lub usług acquiringu transakcji płatniczych
(vi) Usługi przekazu pieniężnego
(vii) Usługi inicjowania płatności
(viii) Usługi dostępu do informacji o rachunku
à Emisja innych środków płatności i administrowanie nimi (np. czeków podróżnych i czeków bankierskich), o ile działalność ta nie jest objęta w punkcie wcześniejszym
à Gwarancje i zobowiązania
à Obrót na własny rachunek lub na rachunek klienta: instrumentami rynku pieniężnego (czekami, wekslami, certyfikatami depozytowymi itp.), dewizami, opcjami i terminowymi umowami na instrumenty finansowe typy futur es, instrumentami stopy procentowej i wymiany walutowej, zbywalnymi papierami wartościowymi
à Uczestniczenie w emisji papierów wartościowych i świadczenie usług związanych z taką emisją
à Doradztwo dla przedsiębiorstw gospodarczych w zakresie struktury kapitałowej, strategii przemysłowej i kwestii z nimi związanych, jak również doradztwo i usługi dotyczące łączenia się oraz nabywania przedsiębiorstw gospodarczych
à Pośrednictwo na rynku pieniężnym
à Zarządzanie portfelem i doradztwo inwestycyjne
à Przechowywanie papierów wartościowych i administrowanie nimi
à Emisja pieniądza elektronicznego
pojęcie to obejmuje:
à finansowe spółki holdingowe,
à finansowe spółki holdingowe o działalności mieszanej,
à instytucje płatnicze (art. 4 pkt. 1 ust. 4 dyrektywy 2015/236615) – osoba prawna, której zgodnie z art. 11 udzielono zezwolenia na świadczenie i wykonywanie usług płatniczych w całej Unii
nie obejmuje jednak: ubezpieczeniowych spółek holdingowych i ubezpieczeniowych spółek holdingowych prowadzących działalność mieszaną
* Przedsiębiorstwo pomocniczych usług bankowych (art. 4 ust. 1 pkt. 18 rozporządzenia nr 575/201318) – przedsiębiorstwo którego główna działalność polega na posiadaniu majątku lub zarządzaniu nim, zarządzaniu usługami przetwarzania danych lub na wszelkiej innej podobnej działalności o charakterze pomocniczym w stosunku do głównej działalności co najmniej jednej instytucji
* Zakład ubezpieczeń
à Krajowy zakład ubezpieczeń (Art. 3 ust. 1 pkt. 18 Ustawy o ubezpieczeniach20) – przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców[iii] z siedzibą na terytorium RP który uzyskał zezwolenie na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej na terytorium RP
* Zakład reasekuracji
à Krajowy zakład reasekuracji (Art. 3 ust. 1 pkt. 19 Ustawy o ubezpieczeniach20) – przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców16 z siedzibą na terytorium RP który uzyskał zezwolenie na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej na terytorium RP
* Dominujący podmiot ubezpieczeniowy (Art. 3 ust. 1 pkt. 5 Ustawy o ubezpieczeniach20) – jednostka dominująca niebędąca dominującym podmiotem nieregulowanym: która posiada udziały kapitałowe w jednostkach zależnych oraz której jednostkami zależnymi są wyłącznie lub w większości zakłady ubezpieczeń lub zakłady reasekuracji, a przynajmniej jednym z tych zakładów jest krajowy zakład ubezpieczeń lub krajowy zakład reasekuracji lub zagraniczny zakład ubezpieczeń, który uzyskał zezwolenie w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, lub zagraniczny zakład reasekuracji, który uzyskał zezwolenie w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej
* Firma inwestycyjna (Art. 3 pkt. 3 lit. a-f Ustawy o nadzorze uzupełniającym19) –
à Dom maklerski posiadający zezwolenie KNF (Art. 95 o obrocie[iv]) może nim być: spółka akcyjna; spółka komandytowo-akcyjna; spółka komandytowa; spółka partnerska; spółka jawna; w których wspólnikami (partnerami, komplementariuszami) są wyłącznie osoby mające prawo wykonywania zawodu maklera papierów wartościowych lub doradcy inwestycyjnego, w liczbie co najmniej dwóch.
à Zagraniczna osoba prawna (Art. 115 ust. 1 o obrocie17) – prowadząca działalność maklerską i mająca siedzibę na terytorium państwa innego niż państwo członkowskie może prowadzić na terytorium RP działalność maklerską tylko w formie oddziału. Prowadzenie takiej działalności wymaga zezwolenia Komisji.
à Zagraniczna firma inwestycyjna (art. 3 pkt 32 o obrocie17) – osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej z siedzibą lub gdy nie trzeba ustanawiać siedziby to z centralą na terytorium innego państwa członkowskiego, lub osobę fizyczną z miejscem zamieszkania na terytorium innego państwa członkowskiego, prowadzącą na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru działalność maklerską; z wyłączeniem zagranicznych instytucji kredytowych (art. 4 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia 575/2013[v]) przedsiębiorstwo, którego działalność polega na przyjmowaniu depozytów pieniężnych lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów oraz na udzielaniu kredytów na swój własny rachunek (art. 3 pkt. 31 o obrocie17 ) prowadząca na podstawie zezwolenia na terytorium innego państwa członkowskiego działalność maklerską lub prowadząca rachunki na których rejestrowane się papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na zagranicznym rynku regulowanym
à Podmioty mające siedzibę na terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, które prowadzą działalność inwestycyjną lub działalność maklerską w tym państwie i które podlegają regułom ostrożnościowym co najmniej tak restrykcyjnym, jak podmioty prowadzące taką działalność w państwie członkowskim Unii Europejskiej
* Dominujący podmiot nieregulowany (Art. 3 pkt. 5 Ustawy o nadzorze uzupełniającym[vi]) – podmiot dominujący, niebędący podmiotem regulowanym, który wraz z podmiotami zależnymi, z których co najmniej jeden jest podmiotem regulowanym mającym siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej, tworzy konglomerat finansowy
· Prowadzenie działalności ubezpieczeniowej
* Zasady wykonywania działalności
* Towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych (TUW)
* Krajowe zakłady ubezpieczeń
* Zagraniczne zakłady ubezpieczeń
· Istota i rodzaje ubezpieczeń
* Ubezpieczenie (Kodeks cywilny)
* Podział według branż
à Dział I – Ubezpieczenia na życie (Załącznik do Ustawy o Ubezpieczeniach[vii])
(i) Ubezpieczenie na życie
(ii) Ubezpieczenie posagowe, zaopatrzenia dzieci
(iii) Ubezpieczenia nażycie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, a także ubezpieczenia na życie, w których świadczenie zakładu ubezpieczeń jest ustalane w oparciu o określone indeksy lub inne wartości bazowe
(iv) Ubezpieczenia rentowe
(v) Ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe, jeżeli są uzupełnieniem ubezpieczeń wymienionych w grupach I-IV
à Dział II – Pozostałe ubezpieczenia osobowe oraz ubezpieczenia majątkowe (Załącznik do Ustawy o Ubezpieczeniach20)
(i) Ubezpieczenia wypadku, w tym przy pracy i chorobie zawodowej
(ii) Ubezpieczenia choroby
(iii) Ubezpieczenia casco pojazdów lądowych, z wyjątkiem pojazdów szynowych
(iv) Ubezpieczenia casco pojazdów szybowych
(v) Ubezpieczenia casco statków powietrznych
(vi) Ubezpieczenia żeglugi morskiej i śródlądowej casco statków żeglugi morskiej i statków żeglugi śródlądowej
(vii) Ubezpieczenia przedmiotów w transporcie
(viii) Ubezpieczenie szkód
(ix) Ubezpieczenie pozostałych szkód rzeczowych
(x) Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wszelkiego rodzaju wynikającej z posiadania i użytkowania pojazdów lądowych z napędem własnym, łącznie z ubezpieczeniem odpowiedzialności przewoźnika
(xi) Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wszelkiego rodzaju wynikającej z posiadania i użytkowania statków powietrznych, łącznie z ubezpieczeniem odpowiedzialności przewoźnika
(xii) Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wszelkiego rodzaju wynikającej z posiadania i użytkowania statków żeglugi śródlądowej i statków morskich, łącznie z ubezpieczeniem odpowiedzialności przewoźnika
(xiii) Ubezpieczenie kredytu
(xiv) Gwarancja ubezpieczeniowa
(xv) Ubezpieczenia ryzyk finansowych
* Podział według przedmiotu ubezpieczenia
à Majątkowe (art. 821 Kodeks Cywilny)
à Osobowe (art. 829 § 1 Kodeks Cywilny)
* Podział według autonomii stron
à Dobrowolne
à Obowiązkowe (Art. 4 Ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21)
(i) Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
(ii) Ubezpieczenie OC rolników
(iii) Ubezpieczenie budynków rolniczych
(iv) Ubezpieczenia wynikające z odrębnych przepisów
1.2 Operacje w działalności ubezpieczeniowej
1.3 Kapitał zakładowy oraz inne kapitały i fundusze specjalne zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji
· Zakład ubezpieczeń
* Kapitał zakładowy (Art. 80 u. 1 Ustawy o Ubezpieczeniach20) – Nie może być niższy niż nieprzekraczalny dolny próg minimalnego wymogu kapitałowego wymaganego dla grup ubezpieczeń, w zakresie których posiada zezwolenie na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej
* Tworzenie
* Przeznaczenie
* Wykorzystanie
* Inne operacje tymi kapitałami i funduszami
· Zakład reasekuracji
* Kapitał zakładowy (Art. 80 u. 2 Ustawy o Ubezpieczeniach20) – Nie może być niższy niż nieprzekraczalny dolny próg minimalnego wymogu kapitałowego wymaganego dla tego zakładu
* Tworzenie
* Przeznaczenie
* Wykorzystanie
* Inne operacje tymi kapitałami i funduszami
1.4 Zasady lokowania środków finansowych przez zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji
1.5 Ryzyko w działalności zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji.
· System zarządzania ryzykiem.
· Własna ocena ryzyka i wypłacalności.
1.6 Reasekuracja i inne techniki przenoszenia ryzyka.
· System kontroli wewnętrznej.
· Funkcja audytu wewnętrznego.
· Funkcja aktuarialna.
· Funkcja zgodności z przepisami.
· Funkcja zarządzania ryzykiem
1.7 Wypłacalność zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji.
· Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla celów wypłacalności i dla celów rachunkowości.
· Środki własne zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji.
· Klasyfikacja pozycji środków własnych.
· Wymagany poziom środków własnych.
1.8 Relacje określonych ustawowo rodzajów i kategorii środków własnych do określonych ustawowo wymogów wypłacalności.
· Środki własne
* podstawowe środki własne
* uzupełniające środki własne
* dopuszczone środku własne
· Wymogi wypłacalności:
* Kapitałowy wymóg wypłacalności
* Minimalny wymóg kapitałowy
* Nieprzekraczalny dolny próg minimalnego wymogu kapitałowego
1.9 Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
· Instytucja wykonująca zadania określone w ustawie. Fundusz pośredniczy w ramach egzekwowania należności pieniężnych w związku z obowiązkowymi ubezpieczeniami odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy pojazdów mechanicznych, ubezpieczeniem OC rolników. Nadzór sprawuje minister właściwy do spraw instytucji finansowych(Art. 96 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych[viii])
· Funkcje (Art. 98 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21)
* Zaspokajanie roszczeń a tytułu obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz OC rolników w granicach określonych ustawą za szkody powstałe na terytorium RP. Również w związku z ruchem pojazdu mechanicznego.
* W przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń zaspokaja roszczenia osób uprawnionych z umów ubezpieczeń obowiązkowych, oraz umów na życie w wysokości 50% wierzytelności, do kwoty nie większej niż równowartość w złotych 30 000 euro.
* Fundusz wykonuje zadania o których mowa w ustawie o imprezach turystycznych[ix]
à Przyjmowanie deklaracji od organizatorów turystyki (Art. 7 ustawy o imprezach turystycznych22).
à Zbiera i udostępnia dane niezbędne do funkcjonowania Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego (Art. 9 ustawy o imprezach turystycznych22).
à Jeśli TFG skończą się finanse to resztę pokrywa UFG (Art. 21 ustawy o imprezach turystycznych22).
* Przetwarza dane osobowe dotyczące zdrowia w zakresie niezbędnym do realizacji zadań
* Przetwarza dane osobowe dotyczące wyroków skazujących oraz naruszeń prawa niezbędnych do dochodzenia zwrotu odszkodowania lub zaspokojenia roszczeń.
* Fundusz realizując zadania może również podejmować indywidualne decyzje.
* Pełni funkcje ośrodka informacji (Art. 102 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21): prowadzenie rejestru umów ubezpieczenia, dane dotyczące uczestników zdarzenia drogowego, powodujące odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń z tytułu zawartej umowy. Do celu identyfikacji, weryfikacji i przeciwdziałaniu naruszeniu interesów uczestników rynku ubezpieczeniowego fundusz musi stworzyć i prowadzić informatyczną bazę danych.
* Fundusz udostępnia zgromadzone dane w przypadkach gdy jest to niezbędne (Art. 104 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21).
· Zasady działania
* Organami funduszu są (Art. 115 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21): Zgromadzenie Członków Funduszu, Rada Funduszu, Zarząd Funduszu.
* Statut (Art. 116 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21) jest uchwalany przez Zgromadzenie Członków Funduszu. Określa organizację, sposób działania oraz zasady gospodarki finansowej.
* Ma obowiązek sporządzenia rocznego sprawozdania z działalności, które podlega badaniu przez biegłego rewidenta (Art. 119 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21).
* Fundusz wypłaca odszkodowanie i ustala od kogo wymagać zwrotu poniesionych kosztów (Art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21)
* Członkiem Funduszu (Art. 97 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych21) jest zakład ubezpieczeń posiadający zezwolenie na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w grupach obejmujących ubezpieczenia obowiązkowe, oraz w niektórych przypadkach w grupach obejmujących ubezpieczenia dobrowolne.
1.10 Inne instytucje rynku ubezpieczeniowego – aspekty finansowe
[i] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE
[ii] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylająca dyrektywę 2007/64/WE
[iii] Ustawa z dnia 6 marca 2018 r – Prawo przedsiębiorców
[iv] Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
[v] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012
[vi] Ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego
[vii] Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. 2020 poz. 895 ze zm.)
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz